Ποια είναι η Αφηγηματική Ψυχοθεραπεία
Στην καρδιά της ανθρώπινης εμπειρίας υπάρχει αφήγηση το πώς λέμε την ιστορία μας, το πώς την ερμηνεύουμε και το πώς τη ζούμε. Η αφηγηματική ψυχοθεραπεία υποστηρίζει ότι δεν είμαστε τα προβλήματά μας, αλλά ότι τα προβλήματα είναι οι επισκέπτες στη ζωή μας και ότι μέσα από την αφήγηση μπορούμε να επανασυνδεθούμε με τις αξίες και τη δύναμη που ήδη υπάρχει μέσα μας.
Ιστορική πορεία και τοποθέτηση
Η προσέγγιση αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και κυρίως τη δεκαετία του 1980 από τον Michael White (Αυστραλία) και τον David Epston (Νέα Ζηλανδία).
Το έργο τους ξεκίνησε στο πλαίσιο της συστημικής και οικογενειακής θεραπείας, αλλά γρήγορα μετατοπίστηκε προς πιο μεταμοντέρνες και κοινωνικο‑κονστρουκτιβιστικές θέσεις.
Με αυτό το πρίσμα, μπορείς να πεις ότι η αφηγηματική ψυχοθεραπεία ανήκει στην τρίτη γενιά των συστημικών / μεταμοντέρνων προσεγγίσεων — καθώς κινείται πέρα από την παραδοσιακή ψυχανάλυση ή τον συμπεριφορισμό, και εστιάζει στη γλώσσα, στην αφήγηση, στην κοινωνία και στην κατασκευή της ταυτότητας.
Βασικές ιδέες και θεωρητική βάση
Το άτομο δεν είναι το πρόβλημα. Η βασική φράση που συχνά ακούγεται είναι: «Το πρόβλημα είναι το πρόβλημα , ο άνθρωπος δεν είναι το πρόβλημα».
Η ταυτότητά μας διαμορφώνεται μέσα από ιστορίες , προσωπικές, οικογενειακές, κοινωνικές. Η γλώσσα και η αφήγηση δεν απλώς περιγράφουν την εμπειρία· τη συγκροτούν.
Ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός αποτελεί το θεωρητικό υπόβαθρο: η πραγματικότητα και η ταυτότητα δεν είναι «προκαθορισμένες» αλλά κατασκευασμένες μέσα από γλώσσα, κοινωνία, σχέσεις.
Ο μεταδομισμός (post‑structuralism) και η κριτική απέναντι σε κυρίαρχες αφηγήσεις, εξουσία, κοινωνικά πλαίσια , το πώς οι ιστορίες που λέγονται για εμάς ή από εμάς περιορίζουν ή απελευθερώνουν.
Διαδικασίες όπως η εξωτερίκευση (externalising), η ανασυγγραφή (re‑authoring), η διερεύνηση των «μοναδικών εκβάσεωων» (unique outcomes) και η ανάδειξη αξιών και δυνατοτήτων.
Πώς διαφέρει από τις κλασικές μορφές / τι υποστηρίζει
Σε αντίθεση με παραδοσιακές προσεγγίσεις που εστίαζαν στο πρόβλημα ως ενσωματωμένο στο άτομο ή στη «διαταραχή», η αφηγηματική ψυχοθεραπεία αναφέρει ότι το πρόβλημα λειτουργεί έξω από το άτομο , ως κάτι με το οποίο έχει σχέση.
Δεν βασίζεται σε διαγνωστικά πλαίσια (DSM) με τον ίδιο τρόπο , δεν επικεντρώνεται στο «τί πάσχει» αλλά στο «πώς η ιστορία που λέμε περιορίζει ή απελευθερώνει».
Υπερασπίζεται τη θέση ότι ο άνθρωπος έχει ήδη δεξιότητες, αξίες, ικανότητες που ενδέχεται να μην έχουν ακουστεί και ότι η θεραπεία είναι συνέργεια, όχι μονόδρομος «ειδικός‑ασθενής».
Αντί να βλέπει το άτομο σαν «θύμα» των συνθηκών του, προσφέρει μια οπτική ενδυνάμωσης και επιλογής μέσα από την αφήγηση, την αναθεώρηση και την επανασυγγραφή της ζωής του.
Σε ποιους απευθύνεται και ποια προβλήματα μπορεί να διερευνήσει
Η αφηγηματική ψυχοθεραπεία είναι κατάλληλη για άτομα, ζευγάρια, οικογένειες που επιθυμούν να εξερευνήσουν και να αλλάξουν τη σχέση τους με το πρόβλημα και να ζουν μια ζωή χωρίς τα προβλήματά να τους καθορίζουν
Μπορεί να βοηθήσει σε περιπτώσεις όπως:
άγχος, συναισθηματική κόπωση (burnout), αϋπνία όταν η αφήγηση της ζωής έχει γίνει μονόπλευρη
σχέσεις, οικογενειακές δυναμικές, προσωπικά όρια
απώλεια, πένθος, τραύμα , όταν η ιστορία που λέγεται για τον εαυτό έχει “κολλήσει”
θέματα ταυτότητας, πολιτισμικής θέσης, κοινωνικών ρόλων όταν οι κυρίαρχες αφηγήσεις μάς περιορίζουν
αναζήτηση αξιών, επαναπροσδιορισμός ζωής ,όταν η ζωή έχει χάσει τον προσανατολισμό της
Με άλλα λόγια: η θεραπεία δεν υπόσχεται μαγική λύση σε κάθε σύμπτωμα, αλλά ανοίγει δρόμους συν/δημιουργίας ιστορίας, επιλογής και νοήματος.
Η αφηγηματική ως πράξη υπεράσπισης
Η προσέγγιση υπερασπίζεται τη φωνή του/της ανθρώπου απέναντι σε αφηγήσεις που τον/την περιόρισαν : για παράδειγμα, η κοινωνία που απαιτεί «τέλεια μητέρα», «απόλυτη επιτυχία», «αδύναμη να μην έχει καταφέρει».
Με την παραδοχή ότι η γλώσσα, η κουλτούρα και οι σχέσεις συγκροτούν τις ιστορίες μας, η αφηγηματική ψυχοθεραπεία γίνεται πράξη κοινωνικής δικαιοσύνης , επειδή αμφισβητεί τις δομές που αποκλείουν, εμποδίζουν, κατασκευάζουν μείωση.
Με άλλα λόγια, όταν ένας άνθρωπος επιλέγει να ξαναγράψει την ιστορία του, υπερασπίζεται το δικαίωμά του να υπάρχει ως πολλαπλή, δυνατή αφήγηση , όχι μόνο ως μία γραμμή που του επιβλήθηκε.
Η αφηγηματική ψυχοθεραπεία δεν υπόσχεται ότι θα εξαφανίσει το πρόβλημα , αλλά ότι θα ανοίξει τον δρόμο ώστε εσύ να γίνεις ο συγγραφέας της δικής σου ιστορίας. Σε έναν κόσμο που επιβάλλει “ιστορίες” για το ποιοι πρέπει να είμαστε, η θεραπεία αυτή υπενθυμίζει πως έχουμε ήδη τις λέξεις, τις αξίες και τις δυνατότητες να επιλέξουμε διαφορετική αφήγηση.
Αν νιώθεις ότι η δική σου ιστορία επαναλαμβάνεται — όπως ένα κεφάλαιο που γράφτηκε από άλλους , ίσως ήρθε η στιγμή να καθίσεις απέναντι σε αυτήν, να την ξαναδιαβάσεις, να τη μετασχηματίσεις και να γράψεις τη συνέχεια που σου αξίζει.
Add comment
Comments